Własność tej samej nieruchomości przysługuje niepodzielnie kilku osobom, bo na przykład odziedziczyły ją albo zakupiły wspólnie. Przyjmuje się wówczas, że udziały ich są równe, a każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych. Ma prawo również domagać się zniesienia współwłasności w trybie umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego albo przed sądem w postępowaniu nieprocesowym.
W razie sporu co do podziału nieruchomości wspólnej każdy współwłaściciel może zażądać zniesienia współwłasności przez sąd. W tym celu powinien wystąpić z wnioskiem do sądu rejonowego właściwego dla miejsca położenia nieruchomości.
Zniesienie współwłasności może nastąpić przez fizyczny podział. Gdyby zaś taki podział nie był możliwy na przykład ze względu na społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości albo dlatego że doprowadziłby do istotnego zmniejszenia jej wartości bądź spowodowałby istotną jej zmianę, to wówczas sąd może przyznać ją tylko jednemu współwłaścicielowi i zobowiązać go do spłacenia pozostałych.
Może się zdarzyć, że nikt nie zechce zatrzymać całej nieruchomości, bo nie ma pieniędzy na spłacenie pozostałych współwłaścicieli. Wówczas sąd może orzec o sprzedaży jej i o podziale uzyskanej kwoty pomiędzy współwłaścicieli.
Sprawy o zniesienie współwłasności rozpoznaje sąd rejonowy w postępowaniu cywilnym nieprocesowym. Postępowanie zostaje wszczęte na wniosek jednego ze współwłaścicieli. We wniosku o zniesienie współwłasności należy oznaczyć sąd oraz strony, czyli wnioskodawcę oraz uczestników, którymi są pozostali współwłaściciele. Podaje się też ich adresy oraz wartość przedmiotu sprawy. Istotnym elementem wniosku jest żądanie, w którym należy sprecyzować, w jaki sposób ma być zniesiona współwłasność, na przykład przez sprzedaż nieruchomości i rozdzielenie uzyskanej gotówki pomiędzy współwłaścicieli.
We wniosku wskazuje się również, gdzie położona jest dzielona nieruchomość, wskazując jej adres oraz numer prowadzonej dla niej księgi wieczystej. Gdyby współwłasność była wpisana do księgi wieczystej, to wówczas do wniosku warto dołączyć aktualny odpis księgi wieczystej. Zamiast odpisu można dołączyć inny dowód prawa własności.
Wniosek uzasadnia się, przedstawiając argumenty, które pozwalają na zniesienie współwłasności w określony, wskazany we wniosku sposób.
Składając wniosek o zniesienie współwłasności strony mogą zaproponować sposób podziału. Gdyby chcieli nieruchomość podzielić fizycznie, to wówczas projektowany sposób podziału powinni zaznaczyć na planie sporządzonym według zasad obowiązujących przy oznaczaniu nieruchomości w księdze wieczystej.
Najszybciej sprawa o podział toczy się przed sądem wówczas, gdy współwłaściciele są zgodni co do sposobu, w jaki to ma zostać przeprowadzone. Projekt podziału nie może jednak wówczas naruszać interesów któregokolwiek z uprawnionych.
Gdyby nieruchomość została podzielona na części o nierównej wartości, to wówczas dla niektórych uczestników postępowania sąd zasądzi dopłaty pieniężne, aby wyrównać różnice wartości.
